Δευτέρα, 22 Αυγούστου 2016

ΠΕΑΛΣ ΑΡΘΡΟ : Συναδελφικές σχέσεις: από τον ανταγωνισμό στη συνεργασία

Email This
της Ψυχολόγου MSc Σημαιοφόρου Λ.Σ. Μαρίας Π. Κούκη
«Προϊστάμενε, και γιατί αυτός να πάρει μια μέρα ρεπώ παραπάνω και όχι κι εγώ;»

«Χθες που ζήτησα στο συνάδελφο βοήθεια μου παρίστανε τον κινέζο, κάτσε να δεις τι έχει να γίνει σήμερα που θα έχει την ανάγκη μου»

«Όταν ήρθα σ’ αυτό το γραφείο κανένας δε μου έμαθε τη δουλειά, σιγά μην κάτσω να εκπαιδεύσω αυτόν τον καινούργιο. Να ψάξει μόνος του όπως έκανα κι εγώ»

«Πρόλαβα και ζήτησα άδεια τις μέρες ακριβώς που ήθελα, πριν με προλάβει ο συνάδελφος που ήθελε τις ίδιες. Ας πρόσεχε κι ας πήγαινε πρώτος στο διευθυντή για υπογραφές»

Στη ρητορική ερώτηση «τι λειτουργεί καλύτερα, η συνεργασία ή ο ανταγωνισμός;» η απάντηση των περισσότερων, χωρίς αμφιβολία, θα ήταν «η συνεργασία». Η συνεργασία επηρεάζει τους ανθρώπους που δουλεύουν σε ομάδες με πολλούς τρόπους: δημιουργεί πιο σταθερές κι αυθεντικές εργασιακές σχέσεις, καθώς όλοι προτρέπονται να συμμετέχουν χωρίς το φόβο της κριτικής ή της απόρρριψης, μειώνει τα επίπεδα άγχους, ενισχύει τη σωματική, πνευματική και ψυχική υγεία, την προσαρμοστικότητα και τη λειτουργικότητα. Επιπλέον, τα άτομα που υιοθετούν μια συνεργατική οπτική και στάση αισθάνονται περισσότερο ότι έχουν τον έλεγχο της ζωής τους στα χέρια τους και ότι η καλή τους διάθεση δεν εξαρτάται από τον έπαινο των άλλων. Όμως....

Όμως οι μεγάλες εταιρίες, το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και, οι περισσότερες οικογένειες συνεχίζουν να ενθαρρύνουν τον ανταγωνισμό, αγνοώντας σχεδόν τη δύναμη της συνεργασίας. Σα να υπάρχει μια σιωπηρή παραδοχή πως ο ανταγωνισμός (και όχι η συνεργασία) είναι η «βασιλική οδός» προς την επιτυχία. Έτσι, δυστυχώς οι περισσότεροι άνθρωποι μεγαλώνουν χωρίς να έχουν αναπτύξει δεξιότητες συνεργασίας.

Σε προηγούμενα άρθρα έχει γίνει λόγος για τον τρόπο με τον οποίο ο διευθυντής μπορεί να επηρεάσει το κλίμα της ομάδας του και μεταξύ άλλων να ενθαρρύνει τη συνεργασία των εργαζομένων. Πέραν όμως από το τι κάνει (ή δεν κάνει) ο διευθυντής, υπάρχουν απλές τεχνικές που βοηθούν τον καθέναν από μας να βελτιώσει και να ενδυναμώσει τις επαγγελματικές σχέσεις με τους συναδέλφους στο γραφείο, δεδομένου ότι δυσκολίες στο χώρο εργασίας προκύπτουν συνεχώς. Ανεξάρτητα λοιπόν από τυχόν υπάρχοντα αρνητισμό στο χώρο εργασίας, αν ο καθένας αναλάβει προσωπικά την ευθύνη να διατηρήσει καλές κατά το δυνατόν συναδελφικές σχέσεις, μπορεί να επηρεάσει το γενικότερο εργασιακό κλίμα και συνεκδοχικά την εργασιακή του απόδοση, την ικανοποίηση που αντλεί από τη δουλειά του και την ευκολότερη επίλυση των καθημερινών προβλημάτων που προκύπτουν στο χώρο εργασίας.

Στο σκεπτικισμό «και γιατί να είμαι εγώ αυτός που θα πρέπει να φερθώ συνεργατικά;», αντί για θεωρίες, θα αντιτάξω την παρομοίωση της ομάδας εργασίας με μια μουσική μπάντα. Μπορεί κάθε μουσικό όργανο να παράγει άλλον ήχο, μπορεί ο κάθε μουσικός να εξαίρει το δικό του μουσικό όργανο έναντι των υπολοίπων, ωστόσο για να ξεκινήσει μια συναυλία χρειάζεται ένα τέμπο, ένας ρυθμός που θα δώσουν τα κρουστά και θ’ ακολουθήσουν όλα τα άλλα όργανα. Υπάρχουν και τα όργανα που σολάρουν, όμως μια συναυλία δε μπορεί να αποτελείται μόνο από σόλο. Επιπλέον, οι μουσικοί που σολάρουν στην περίπτωση κάποιου σφάλματος επωμίζονται όλο το κόστος, ενώ η μπάντα ολόκληρη έχει περισσότερες δυνατότητες να καλύψει ένα σφάλμα.

Ποιες στρατηγικές λοιπόν είναι αποτελεσματικές, προκειμένου μια δυσλειτουργία ή δυσκολία στις εργασιακές σχέσεις να μη μετατραπεί σε πρόβλημα; Το ενδιαφέρον είναι ότι οι δεξιότητες που προωθούν τη συνεργασία είναι οι ίδιες για όλες τις σχέσεις, είτε πρόκειται για συνεργασία στα πλαίσια ενός μεγάλου οργανισμού, μιας αθλητικής ομάδας, μιας μικρής επιχείρησης ή μιας δυαδικής διαπροσωπικής σχέσης.

1.Σεβασμός και επαγγελματισμός
Ας είμαστε ρεαλιστές: πάντα θα υπάρχουν προβλήματα και διάθεση κριτικής όταν πολλοί άνθρωποι πρέπει να εργαστούν ομαδικά. Ωστόσο, όποιος πιστεύει στις δυνατότητες της συνεργασίας, εκλαμβάνει αυτές τις περιπτώσεις ως ευκαιρίες να μάθει και να εξασκήσει τη συνεργατικότητα. Το να κάνει κάποιος ό,τι καλύτερο μπορεί και το  να προσπαθεί να υπερτερήσει των άλλων είναι δυο διαφορετικές νοητικές διεργασίες. Δε μπορεί κανένας να ασχοληθεί και με τις δυο ταυτόχρονα. Δώστε έμφαση στο να κάνετε εσείς ό,τι καλύτερο μπορείτε, πράγμα που συνήθως έχει πιο θετικές συνέπειες απ’ το να αρχίσετε να ανταγωνίζεστε και να κριτικάρετε. Αν η κριτική μοιάζει αναπόφευκτη, προσπαθήστε η κριτική σας να σχετίζεται με το θέμα που έχει ανακύψει τώρα και όχι με θέματα του παρελθόντος. Συμπεριφερθείτε ευγενικά ακόμη και στις πιο έντονες περιστάσεις και ελέγξτε τον εαυτό σας ώστε να αποφύγετε τους χαρακτηρισμούς και τις βρισιές. Αντί να πάρετε προσωπικά ή και να ανταποδώσετε απειλές ή προσωπικές επιθέσεις, είναι πιο βοηθητικό να πείτε ξεκάθαρα ότι έχετε θυμώσει κι ότι προτιμάτε να συνεχίσετε τη συζήτηση όταν σας περάσει ο θυμός.

2.Ενεργητική ακρόαση
Μια από τις πιο σημαντικές ικανότητες που όμως θέλουν χρόνο και εξάσκηση για να καλλιεργηθούν, είναι να ακούτε προσεκτικά τον άλλο όταν μιλά. Ακούγοντας το συνάδελφο προσεκτικά, δείχνετε ειλικρινές και αυθεντικό ενδιαφέρον για εκείνον. Όταν ο συνάδελφος εισπράξει από εσάς ενδιαφέρον, αυξάνονται οι πιθανότητες να δείξει το αντίστοιχο ενδιαφέρον για τη δική σας τοποθέτηση.  Συχνά, η ενεργητική ακρόαση είναι το κλειδί για τη δέσμευση και την ευελιξία του συναδέλφου. Αντί λοιπόν να προετοιμάζετε την απάντησή σας ή να διακόπτετε τη ροή του λόγου του για να απαντήσετε σε κάθε του προβληματισμό, σιωπείστε και ακούστε με προσοχή τι θέλει, τι χρειάζεται, τι τον δυσκολεύει. Το μήνυμα που περνάτε εκείνη την ώρα στον συνάδελφό σας είναι ότι τον ακούτε προσεκτικά και με σεβασμό. Εντωμεταξύ, οι πιθανότητες να βρεθεί μια λύση, όταν έχετε κατανοήσει τις ανάγκες και την οπτική γωνία του άλλου, αυξάνονται κατά πολύ.

Στα πλαίσια του να αποφύγετε παρεξηγήσεις, χρειάζεται να κατανοήσετε την άποψη και την οπτική γωνία των άλλων. Αφού ακούσετε προσεκτικά το συνάδελφό σας, επαναλάβετε με δικά σας λόγια αυτό που σας είπε και ρωτήστε τον ακόλουθα αν καταλάβατε καλά αυτό που πραγματικά εννοεί. Αν οι πληροφορίες που έχετε μαζέψει δεν είναι αρκετές, κάντε διευκρινιστικές ερωτήσεις μέχρι να καταλάβετε.

3.Ενσυναίσθηση
Το να αναγνωρίστε τις σκέψεις, συναισθήματα και ανησυχίες του άλλου δε σημαίνει απαραίτητα ότι δέχεστε και τα επιχειρήματά του. Και μόνο το να πείτε στο συνάδελφο ότι καταλαβαίνετε ότι είναι θυμωμένος ή απογοητευμένος βοηθά στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης. Και μόνο το να πείτε ότι μολονότι εσείς βλέπετε αλλιώς τα πράγματα, αναγνωρίζετε ότι υπάρχει κι ο δικός του διαφορετικός τρόπος που αντιμετωπίζει τη κατάσταση, μπορεί να βοηθήσει στην εύρεση λύσεων και στην επίλυση των προβλημάτων.

4.Εστίαση στις λύσεις
Περισσότερο απ’ το να ασχολείστε με το αναλύετε ένα πρόβλημα, δώστε έμφαση στις πιθανές λύσεις. Πριν ξεκινήσετε μια κουβέντα με ένα συνάδελφο, είναι χρήσιμο να έχετε ξεκαθαρίσει μέσα σας τι πραγματικά θέλετε, τι συμβιβασμούς μπορείτε να δεχτείτε και τι λύσεις έχετε εσείς να προτείνετε.

5.Εντοπισμός πεδίων συμφωνίας
Σε μια περίπλοκη επαγγελματική σύγκρουση, είναι βοηθητικό να αρχίσετε πρώτα να επιλύετε τα ευκολότερα ζητήματα. Και ευκολότερα είναι τα θέματα στα οποία έχετε αρκετά κοινά σημεία και παρόμοιες θέσεις με το συνάδελφό σας. Ασχοληθείτε με τις δυσκολότερες αντιπαραθέσεις σε δεύτερο χρόνο. Επιπλέον, όσο απλοϊκό κι αν ακούγεται, το να χρησιμοποιείτε παρόμοια γλώσσα με το συνομιλητή σας δείχνει σε κείνον ότι ενδιαφέρεστε γι’ αυτό που λέει, ακόμα κι αν αυτό γίνεται στα πλαίσια μιας αντιπαράθεσης. Καθώς λοιπόν θέτετε ερωτήσεις, χρησιμοποιήστε τις ίδιες λέξεις που ο συνάδελφός σας διάλεξε για να εξηγήσει αρχικά τη θέση του.

6.Έκφραση συναισθημάτων
Λέξεις όπως «αισθάνομαι», «νομίζω», «νιώθω» κλπ, συχνά βοηθούν πολύ περισσότερο στην επίλυση συγκρούσεων από τις κατηγορίες ή την κριτική.

7.Παραδοχή λαθών
Είναι δύσκολο επειδή στις περισσότερες οικογένειες και στα περισσότερα σχολεία δεν μας το έμαθαν. Ωστόσο, όταν πραγματικά ξέρετε ότι έχετε κάνει λάθος, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό να το παραδεχθείτε. Παίρνοντας σα δεδομένο ότι κανείς δεν είναι τέλειος κι ότι όλοι κάνουν λάθη, μπορείτε να δείτε τα λάθη ως ένα δώρο της μάθησης. Αν βρείτε πρώτα εσείς τη δύναμη να παραδεχθείτε τα δικά σας λάθη, αυτό θα ενθαρρύνει τους συναδέλφους να φερθούν αντίστοιχα. Αντίστροφα, μην περιμένετε απ’ τους συναδέλφους σας να παραδεχτούν τα λάθη τους, αν εσείς δεν είστε έτοιμοι να αναγνωρίσετε τα δικά σας.

8.Δίνοντας χρόνο 
Η συνεργασία δε μπορεί να ευοδωθεί μέσα σε πιεστικές προθεσμίες και σε λιγοστό χρόνο. Η πίεση του χρόνου συνήθως παράγει ασυμφωνίες, πιο σκληρές διαπραγματεύσεις και μειωμένα επίπεδα ανταλλαγής πληροφοριών. Όταν παρουσιάζεται ένα πρόβλημα, δε χρειάζεται να βιαστείτε να το λύσετε σπασμωδικά, παρορμητικά και πρόωρα. Μιλήστε με το συνάδελφο, μαζέψτε τις πληροφορίες σας, κατανοήστε τη δική του θέση, αλλά ακόλουθα μπορείτε να δηλώσετε ότι χρειάζεστε χρόνο για να σκεφτείτε για το επόμενο βήμα ή για μια λύση και ότι μαζί θα πρέπει να βρείτε χρόνο για να ξαναμιλήσετε. Συνήθως, ο χειρισμός και η επίλυση μιας δυσκολίας ή αντιπαράθεσης δε γίνεται μία κι έξω. Η επίλυση προβλημάτων είναι μια διαδικασία σταδιακή που απαιτεί επανατοποθετήσεις και επαναπροσδιορισμούς. Αρκετές μάλιστα φορές, παρατηρούνται παλινδρομήσεις και οπισθοχωρήσεις πριν τα άτομα προχωρήσουν προοδευτικά στην εύρεση μιας λύσης αποδεκτής από όλους.

Σημασία έχει ο τρόπος: πόσα μυστικά μπορεί να κρύβονται στις λέξεις;   
Ο τρόπος που σκεφτόμαστε καθρεφτίζεται στον τρόπο που μιλάμε. Αυτή η διεργασία όμως λειτουργεί και αντίστροφα, σε σημείο που πολλές φορές κάποιες μικρές αλλαγές στον τρόπο που μιλάμε μπορούν να επιφέρουν τροποποιήσεις στον τρόπο που σκεφτόμαστε κι εμείς και οι άλλοι.

Ας ξεκινήσουμε με τις λέξεις που συνήθως μπλοκάρουν την επικοινωνία και μειώνουν την προθυμία των συναδέλφων να συνεργαστούν μαζί μας. Λέξεις όπως «δε γίνεται», «πρέπει», «είναι ανάγκη», «γρήγορα», «τώρα», μεταφέρουν ικανοποιητική δόση έντασης και αρνητισμού, σε τέτοιο σημείο που σπανιότατα οι συνάδελφοι θα ανταποκριθούν στην επιθυμία μας να συνεργαστούν μαζί μας. 

Στον αντίποδα και στον άξονα της λαϊκής ρήσης «ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φάτο», παρουσιάζονται κάποιες, σχεδόν μαγικές, λέξεις και φράσεις, που αυξάνουν τις πιθανότητες να συνεργαστούμε με το συνάδελφο στην κατεύθυνση του να βρούμε μια κοινά αποδεκτή λύση, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου το αρχικό κλίμα μιας συζήτησης είναι εκρηκτικό.

1.Το όνομα του συναδέλφου. Ακούγεται αστείο, αλλά τα ονόματα δε χρειάζονται μόνο για να φωνάζουμε τον άλλον στο δρόμο. Το να απευθυνθούμε στον άλλο με τ’ όνομά του συμβολικά υπονοεί ότι συνδεόμαστε με κάποιου τύπου σχέση –επαγγελματική εν προκειμένω. Επιπλέον, υπόγεια στέλνει το μήνυμα στο συνάδελφο ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη εκείνον και τη γνώμη του.

2.«Ευχαριστώ». Πέραν από τους συμβατικούς τρόπους ευγενείας, όταν ευχαριστώ το συνάδελφο ακόμη και για κάθε μικρή παροχή βοήθειας, του στέλνω το μήνυμα ότι αξιολογώ θετικά κάθε του μικρή κίνηση κι ότι σκοπεύω να κάνω το ίδιο και για κείνον.

3.«Μπράβο». Ο ειλικρινής, αυθόρμητος έπαινος, ακόμη και για τα πιο μικρά πράγματα, είναι κάτι για το οποίο διψούν οι περισσότεροι άνθρωποι. Το να δώσετε ένα μπράβο με ζεστασιά, συχνά κάνει τους συναδέλφους πιο πρόθυμους να είναι ανοιχτοί στη συζήτηση και στην εξεύρεση λύσεων.

4.«Εάν». «Εάν θα ήθελες...», «εάν θα ήταν δυνατόν...». Η μικρή αυτή λεξούλα δείχνει στο συνάδελφο ότι δεν παίρνουμε τίποτα για δεδομένο, ότι πάντα έχουμε έναν μικρό δισταγμό και πάντα περιμένουμε τη δική του εκδήλωση καλής διάθεσης

5.Πληθυντικός αριθμός. Δίνει την αίσθηση της ομαδικής δουλειάς, ακόμη – εντυπωσιακά – και στις περιπτώσεις που δεν το πιστεύουμε εξαρχής. «Ας προσπαθήσουμε», «ας το συζητήσουμε», «θα το παλέψουμε».

6.«Μαζί». Μια μικρή λέξη με ιδιαίτερη ισχύ στις ιδιαίτερα δύσκολες αντιπαραθέσεις. Συντελεί στη μείωση της συναισθηματικής κούρασης και στην ενίσχυση του αισθήματος του ανήκειν σε μια επαγγελματική ομάδα.

7.«Επειδή». Υπάρχουν κι εκείνες οι φορές που, μ’ όλη τη διάθεση συνεργασίας, δε μπορείτε να δεχθείτε κάποια πρόταση συναδέλφου. Σ’ αυτή την περίπτωση, το να εξηγήσετε μαλακά  και σταθερά τις αιτίες που θα αρνηθείτε, βοηθά στην ελαχιστοποίηση των αρνητικών αντιδράσεων του άλλου.

Κι ένα τελευταίο μικρό tip. Οι άνθρωποι που υϊοθετούν μια συνεργατική οπτική και στάση σιωπηρά «κολλούν το μικρόβιο» και στους άλλους. Οι πράξεις πάντα φωνάζουν πιο εκκωφαντικά από τα λόγια. Κάθε φορά που βοηθάτε έναν συνάδελφο να αισθανθεί καλύτερα μέσω της συνεργατικής οπτικής, αυξάνετε τις πιθανότητες να είναι κι εκείνος συνεργατικός απέναντί σας. Οπότε μην περιμένετε πρώτα τους άλλους να εφαρμόσουν τις παραπάνω τεχνικές. Ας είστε εσείς οι πρωτοπόροι...

ΠΕΑΛΣ/ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΡΟΤΑ/Τ.21


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου